یک بام و دو هوای حجامت در ایران

یک بام و دو هوای حجامت در ایران

اشاره: این یادداشت کوتاه درباره سیاست یک بام و دو هوای کشورمان در موضوع حجامت نوشته شده است. یادداشت از سند و مدرک ناشناخته‌ای برای توضیح این موضوع بهره نبرده است و متکی بر اطلاعات مشهور است. این چند سطر به دستور استاد گرانقدری نگاشته شد و من منتظر خواهم بود تا خود ایشان طبق وعده ای که فرمودند خاطرات خواندنی خود را به آن اضافه کنند.

امروز تقریباً در هر شهری از ایران که باشید، به راحتی می‌توانید مطب‌ها یا مراکز بهداشتی و تزریقاتی را در خیابان‌ها مشاهده کنید که در آن‌ها انجام حجامت با تابلو یا نوشته‌های مشابه تبلیغ می‌شود. علاوه بر آن، شاید کمتر کسی باشد که طی یکی دو دهه اخیر درباره حجامت و خواص آن چیزی نشنیده باشد. اینجا قصد نداریم خیلی به بحث پزشکی درباره حجامت بپردازیم چرا که این کار نیازمند وقتی موسع است و دیدگاه‌ها درباره این موضوع نیز مختلف است. موضوع این یادداشت در واقع یک معضل اجتماعی یا شاید بتوان گفت سیاسی است که علی‌رغم همه برجستگی که دارد، از چشم‌ها پنهان مانده است و توجه به آن می‌تواند ردپایی باشد برای کشف بسیاری از ناگفته‌های اخلاق پزشکی و اقتصاد پزشکی در کشور ما.
1-حجامت چیست؟ حجامت یا به عبارت دقیق تر، حجامتِ تر (cupping)، همان خونگیری با ایجاد خلاء است که قدمتی از 1500 سال قبل از میلاد (سه هزار سال ق.م هم گفته شده است) تا کنون دارد و هم مسلمانان و هم چینی‌ها مدعی هستند که فن بومی آن‌هاست. در طب سنتی ایرانی یا همان طب اخلاطی، حجامت به صورت مبسوط بحث شده است. حجامت در طب سنتی می‌تواند هم برای پیشگیری و هم برای درمان استفاده شود اما چه برای حفظ سلامت و چه برای درمان و بهبودی، قوانین دقیقی و ظریفی وجود دارند که بی‌تفاوتی درباره آن قواعد، می‌تواند فاجعه‌آفرین باشد. نیازی به گفتن نیست که اگر چه این قواعد زیاد و متنوع هستند اما چون حجامت یکی از بهترین و مجرب‌ترین فنون برای خارج کردن اخلاط زائد حساب می‌شود، همچنان در بین اطبای سنتی محبوبیت زیادی دارد.
صرف‌نظر از اختلافاتی که بین خود اطبای قدیم و جدید طب سنتی وجود داشت و دارد، که البته وضع طبیعی هر علمی است، برخی از متغیرهایی که در انجام حجامت یا در تعیین نوع حجامت باید لحاظ گردد به این شرح هستند:
1.شرایط مربوط به خود بیماری و بیمار: سلامتی یا بیماری فرد، جنس بیمار، سن بیمار، شدت بیماری، مرحله بیماری، مزاج ذاتی بیمار، مزاج عارضی بیمار، مزاج عضو یا اعضای بیمار، نوع خلط ماده بیماری و…
2.شرایط زمانی: سال، فصل، ماه قمری، ماه رومی، روزهای ماه، روزهای هفته، ساعات روز، شرایط خاص فلکی، وضع آب و هوا در هر یک از این موارد و…
3.شرایط مکانی: مزاج جغرافیای محل زندگی، مزاج محل انجام حجامت و…
4. تغذیه و دارو: مزاج غالب غذاهای بیمار، فاصله بیمار با غذای بعد و قبل از حجامت، روند دقیق داروهای مصرف شده توسط بیمار در طی دوره درمان، داروها و غذاهایی که بیمار باید بعد از حجامت مصرف کند و…
5.انواع حجامت: مشخص کردن هدف از حجامت (بهداشتی، درمانی، تسکینی)، توجه به روش درست بادکش و تیغ زدن، شرایط تعیین انواع حجامت سرد و گرم و تر و خشک، تعداد دفعات حجامت و نیز حجامت‌هایی که برای هر یک از اعضای بدن به صورت جداگانه لازم است. برخی از انواع حجامت، ویژگی‌هایی را مختص به خود هم دارا است.
طبیب برای دستور دقیق حجامت باید همه این شرایط را در همدیگر ضرب کند و تشخیص دهد که آیا حجامت در این وضع صلاح است یا نه. بخاطر همین شرایط است که نمی‌توان هیچ قاعده مطلقی به صورت انتزاعی و بدون تشخیص شرایط بیمار در این باره بیان کرد.
2-طب کلاسیک (پزشکی کنونی) چه نگاهی به حجامت دارد؟ اثرات مورد ادعای طب سنتی درباره حجامت، باعث گشته است که پزشکان کلاسیک هم با روش تحقیق جدید، پژوهش‌هایی در این زمینه انجام دهند. ظاهراً نتایج اغلب این پژوهش‌ها به شکلی بوده است که در آن، آثار مورد ادعا در حجامت نه کاملاً رد و نه کاملاً اثبات شده است. به عبارتی، برخی پژوهش‌ها نشان می‌دهند که آثار مثبتِ درمانی و بهداشتی در حجامت هست، ولی این پژوهش‌ها موفق نشده‌اند این آثار را در شرایط متعدد و با متغیرهای مختلف بسنجند و به نتیجه شفاف و قاطعی برسند. به همین خاطر پزشکی جدید همچنان درباره حجامت مردد است. بدیهی است که منظور از پزشکی مدرن، برآیند کلی نظر پزشکان است وگرنه حجامت در بین خود این پزشکان، هم طرفدار جدی دارد و هم مخالف جدی. بنابراین در چند جمله اگر خلاصه کنیم، حجامت در پزشکی مدرن دارای جایگاه خاصی نیست. هیچ یک از متغیرهای فوق‌الذکر در طب سنتی، مانند زمان و مکان حجامت، احوال بیمار، کیفیت حجامت و… در پزشکی جدید معنای محصلی ندارند. به عبارت واضح تر، پزشکی جدید نمی‌تواند هیچ اظهارنظری درباره کم و کیف شرایط انجام حجامت داشته باشد. تنها چیزی که می‌توان از پزشکی جدید درباره حجامت پرسید این است که آیا این کار را می‌تواند به عنوان یک فعالیت بهداشتی-درمانی مجاز بداند یا نه؟ ممکن است در نگاه اول چنین به نظر برسد که پاسخ منفی است، اما دقت داشته باشیم این که پزشکی جدید درباره حجامت به نتیجه خاصی نمی‌رسد، به معنای این نیست که ضرورتاً این کار غیر مجاز باشد، زیرا علم پزشکی حتی در شکل ایده آل خود صرفاً یکی از منابع تصمیم‌گیری سیاسی است و نه تنها مرجع تصمیم‌گیری. به همین خاطر در اغلب کشورهای دنیا، مکاتب طبی بدیل کمابیش آزادانه به فعالیت‌های خود ادامه می‌دهند. خون درمانیِ سنتی هم (که تا قبل از طب مدرن در اروپا رواج داشت) از این امر مستثنی نبوده است. اما به هر حال مسأله اصلی نوشتار حاضر، این نیست. نتیجه سخن تا بدینجا این است که طب مدرن نمی‌تواند درباره کم و کیف شرایط حجامت، قضاوتی انجام دهد.
3-آیا طب مدرن در ایران، مبنایی برای حجامت قائل است؟ دست بر قضا، در ایران نیز هیچ‌گاه مراکز رسمی بهداشتی و درمانی، حجامت را تأیید نکردند، بلکه حجامت (می‌توان گفت) به وزارت بهداشت و درمان تحمیل شد. بین اطبای سنتی چنین مشهور است که علیرضا مرندی بیشترین مخالفت را با طب سنتی داشت. اما در سال 77 بود که رسماً ممنوعیت حجامت ابلاغ شد. این در حالی بود که همزمان حجامت در برخی کشورهای اروپایی مانند انگلستان آزاد بود. در سال 1380 و در شرایطی که برخی اطبای مشهور سنتی به تحمل مجازاتهایی از جمله زندان محکوم شده بودند، ابلاغیه وزارت بهداشت توسط دیوان عدالت اداری ابطال شد. با این حال دو سال طول کشید تا وزارت بهداشت، مقررات حجامت را اعلام کند. بر طبق قانون ابلاغی وزارت، تنها پزشکان کلاسیک هستند که اجازه حجامت کردن دارند و طبعاً فعالیت آن‌ها باید زیر نظر وزارت بهداشت صورت پذیرد. این مراکز موظف هستند که از درج نام «حجامت» بر روی تابلوی مرکز خود اجتناب کنند. همچنین باید تلاش کنند تا به مردم ارزش معنوی اهدای خون توضیح داده شود تا آن‌ها بجای حجامت به اهدای خون بپردازند. از آن زمان تا کنون، وزارت بهداشت همچنان بیان کرده است که به «مؤسسه تحقیقات حجامت ایران» و هیچ مؤسسه دیگری مجوز نداده است. به این اضافه کنید سیاست‌ها و تعابیر تند سازمان انتقال خون را که همواره اذعان دارد حجامت فعالیتی پرخطر است و باید بجای آن اهدای خون جایگزین شود و حتی گاهی صراحتاً خواستار ممنوع شدن آن می‌شوند و اگر کسی مرتکب این عمل شود، سازمان انتقال خون حداقل تا شش ماه از پذیرش خون او اجتناب می‌کند.
به نظر می‌رسد کمابیش مسأله واضح شده است. از سویی پزشکان، مسؤولان سازمان انتقال خون و برخی مسؤولان وزارت بهداشت، گاهی صراحتاً و با تندترین الفاظ ممکن به حجامت حمله می‌کنند و درخواست ممنوعیت کامل آن را دارند و زمانی که چنین حملاتی را ندارند نیز از ارائه مجوز به اطبای سنتی و مؤسسات ایشان ابا دارند، از سوی دیگر در همین وزارت بهداشت، به حجامت مجوز داده می‌شود، آن هم به پزشکانی که طبق رشته و مکتب تحصیلی آن‌ها حجامت هیچ قیود و شرایط شفاف و اثبات شده‌ای ندارد و در خوش‌بینانه ترین حالت به عنوان یک فرضیه در دانشگاهها قابل بررسی است.
4-این تضاد را از نظر علمی و از هیچ نظر معقول دیگری نمی‌توان درک کرد. رد یک فن از نظر علمی و بعد مجوز دادن به همان فن از نظر همان علم، یعنی فلان عمل طبی از نظر ما همزمان هم موجه است و هم موجه نیست و چنان که می‌دانیم درک امتناع اجتماع نقیضین یکی از اولیه‌ترین توانایی‌های هر انسان سالمی حتی در بدوی‌ترین قبایل است. در واقع تنها راهی که مسأله اصل مجوز و نیز انحصاری بودن مجوز انجام حجامت را به پزشکان کلاسیک فهمیدنی می‌کند، دقت به وجه اقتصادی حجامت است. مرکز حجامت مانند تزریقات نیست که محدودیت‌های قانونی چندانی داشته باشد. یک پزشک می‌تواند به راحتی با کسب مجوز و دایر کردن یک مرکز بهداشتی، درآمد قابل توجهی به درآمد ثابت خود اضافه کند. این درآمد اگر وارد چرخه اقتصادی طب سنتی شود، منجر به قدرت‌یابی طب سنتی می‌گردد و این مسأله ای نیست که از چشم سیاست‌گذاران درمانی پنهان بماند. (هر چند هیچگاه در طب سنتی این میزان از حجامت بی رویه و بدون قاعده پذیرفتنی نیست.) اگر این مسأله، یعنی اولویت اقتصادی پزشکی درست فهمیده شود، شاید راحت تر بتوانیم بفهمیم چرا مسؤولان سازمان انتقال خون، این قدر از گسترش حجامت خشمگین می‌شوند و نگران ثواب و آخرت اهداکنندگان خون هستند. (نیازی به یادآوری نیست که خونی که شما اهدا می‌کنید، چند روز بعد که برادر شما بستری شد، به شما فروخته خواهد شد.) امیدوارم فعلاً همین مثال به عنوان یک تلنگر پذیرفته شود تا در آینده توضیح بیشتری درباره وجه نهادی طب و ارتباط آن با اقتصاد و سیاست داده شود.
در پایان یادآور شوم که وقتی گفته می‌شود پزشکی کلاسیک نمی‌تواند در مسأله حجامت چندان ورودی داشته باشد، به این معنا نیست که حجامت را باید به دست دلاک‌ها و افراد ناآگاه دیگری سپرد، چنانکه این مورد هم امروز متداول است. در واقع نقد ما، یعنی فقدان توانایی علمی برای اظهارنظر درباره حجامت به هر دو دسته وارد است، هم پزشکان کلاسیکی که در طب سنتی تخصصی ندارند و هم افراد تجربی و غیرمتخصصی که به صورت مخفیانه و غیر مخفیانه از این راه کسب درآمد می‌کنند.

این پیوند را مطالعه کنید: treatment.tbzmed.ac.ir/uploads/30/CMS/user/file/47/nezarat/hejamat.pdf

دیدگاه طب سنتی درباره مصرف گوشت

دیدگاه طب سنتی درباره مصرف گوشت

از نظر طب سنتی ایران، مصرف اصلی و اولیه چه به عنوان غذا و چه به عنوان دارو، از گیاهان صورت می پذیرد. اما مصرف گوشت هم به عنوان غذا و هم به عنوان دارو در این طب پذیرفته شده است. ورود تفصیلی به دیدگاه اطبای قدیم در این مورد کاری سخت است و فنی. اما آن مقدار که برای استفاده عمومی ما مفید باشد، چند نکته درباره دیدگاه اطبای سنتی گذشته و اکنون، تقریر می شود.

1- در طب سنتی استفاده از گوشت حیوانات گوشتخوار، طرفدار ندارد.

2- برخی حیوانات جنگلی یا دشتی مانند آهو و گوزن یا برخی پرندگان کوچک مانند تیهو، دراج و کبک در طب سنتی به عنوان غذا پذیرفته شده اند اما هر یک آنها احتیاطهایی دارند و نباید گمان کرد که بدون چاشنی و برای همه قابل استفاده است.

3- در بین حیوانات اهلی که انسانها همواره به گوشت آنها به چشم غذا نگاه کرده اند، طب سنتی به تفصیل نظر می دهد و مضرات و فواید هر یک را بیان می کند. در حال حاضر، مرغ، شتر، گاو، گوساله و گوسفند بیشترین حجم غذاهای گوشتی انسانها هستند. نگاهی داشته باشیم به نظر طب سنتی درباره این گوشتها:

  • گوشت ماهی: بین طب سنتی و جدید درباره گوشت ماهی اختلاف نظر وجود دارد. از نظر طب سنتی، گوشت ماهی یکی از بدترین غذاهاست. اگر کسی اصرار دارد آن را مصرف کند، بهتر است چند ساعت آن را در آبلیموی طبیعی و پیاز قرار دهد و با روغن های کارخانه ای آن را نپزد و در شب مصرف نکند و همراه آن خرما یا شیره انگور مصرف کند. اگر سرد مزاج یا مسن یا خانم است، با وجود همه این احتیاطها، باز هم آن را کم مصرف کند. کسانی که به بیماری مزمن سرد مبتلایند مثلاً کم خونی دارند یا ام اس دارند یا بیماری اعصاب، بهتر است اصلاً ماهی مصرف نکنند. افراد کاملاً سالم و گرم مزاج هم با ذکر آن احتیاطها مصرف کنند.
  • گوشت مرغ: گوشت مرغ برای انسانِ سالم و معتدل خوب است. این گوشت فربه کننده است و رطوبت را بالا می برد. گوشت خروس طبعاً بهتر است چون گرم تر است. افراد سرد مزاج نباید زیاد گوشت مرغ بخورند. اما این مربوط به مرغی است که در شرایط طبیعی رشد کرده باشد. در واقع مرغهای ماشینی که اکنون در بازار هستند، غذاهایی بیماری زا و به شدت مضرند. همچنین با توجه به این که هم سردی و هم رطوبت در انسانهای زمانه ما بیشتر از حد تعادل است، نمی توان مصرف گوشت مرغ را توصیه کرد. اگر کسی به گوشت مرغ بومی که جوان و تازه هم باشد، دسترسی دارد، مصرف آن همراه با ادویه بد نیست. ولی اگر سرد مزاج است و یا اضافه وزن دارد، باز هم در مصرف آن نباید افراط کند. گوشت غاز، مرغابی و اردک هم دیر هضم است و بهتر است استفاده نشود.
  • گوشت گاو: این هم یکی از بدترین گوشتهاست. گوشت گوساله تا حدی و گاو بیشتر، سودازاست و باعث بسیاری از بیماری ها می شود. علاوه بر این، گاوها نیز مانند مرغها، امروز به صورت صنعتی و در شرایطی به شدت غلط و غیر بهداشتی پرورش داده می شوند. این امر مضرات آنها را افزون کرده است. بنابراین پیشنهاد می شود گوشت گاو و گوساله نیز از سبد غذایی خانواده حذف شود. اگر به هر دلیلی باز مایل به استفاده از آن بودید، همراه آن از ادویه و روغن زیتون و امثال آن استفاده کنید. استفاده از مسهل، بعد از مصرف گوشت گاو و ماهی توصیه می شود. طبعاً استفاده دارویی در هر سه مورد فوق مستثناست.
  • گوشت شتر: گوشت شتر از سه مورد بالا بهتر است و هنوز هم به شدت آنها گرفتار صنعتی شدن نشده است. از طرف دیگر به دلیل گرمای زیاد، دربرابر سمومی که مصرف می کند، مقاومت بیشتری دارد. اما افراد دارای مزاج گرم نباید در مصرف گوشت شتر افراط کنند. یا لااقل همراه آن چاشنی های سرد مانند سرکه بخورند. گوشت شتر مرغوب، شتر عربی است و نه شتر علف خوار. در شتر نیز مانند سایر گوشتها، حیوان جوان و نر اولویت دارد.
  • گوشت گوسفند: گوشت گوسفند از نظر طب سنتی بهترین گوشتی است که انسان می تواند بخورد. این گوشت گرم ولی معتدل است و با همه طبع ها کمابیش سازگار است. گوشت گوسفند برای خون سازی فوق العاده مفید است و ما قبلاً نحوه تهیه عصاره استخوان راسته را که درمان کم خونی و بیماری های پوکی استخوان و مشابه آن است، عرض کرده ایم(اینجا) . همچنین کسانی که مشکل زخم معده یا سایر سردیهای مشابه در معده دارند با خوردن گوشت گوسفند سالم امکان درمان کامل دارند. قبلاً که گوشتها پرواری نبود، انسانها با خوردن یک ماه کباب بره به ویژه به صورت ناشتا، از زخم معده نجات می یافتند. البته الان که گوسفند نیز پرواری است، باز هم به دلیل گرمی طبیعی آن و این که خوردن اضافه از حد ازت، باعث مرگ دام می شود، باز هم گوشت گوسفند آثار مثبتی را حفظ کرده است و همچنان می توان آن را بهترین گوشت نامید. ضمن این که به ویژه در غرب کشور، به دست آوردن گوشت پروار نشده راحت است. درست کردن آبگوشت با گوشت گوسفند، متعادل ترین غذای ایرانی را به دست می دهد.
  • احتیاطهای گوشت گوسفند: افراد گرم مزاج بهتر است همزاه گوشت گوسفند کمی سماق هم مصرف کنند. خوردن بقیه اندام گوسفند مانند گوشت او توصیه نمی شود. برخی اندام او مانند مغز مفید است و برای مابقی اندام او مانند پاچه یا زبان و… باید با متخصص طب سنتی مشورت کنید تا حسب مزاج و بیماری شما نظر بدهد. اما نکته مهمی را باید اینجا عرض کنم و آن شایعه مفید بودن جگر گوسفند است. متاسفانه بسیار می شنویم که پزشکان برای تقویت افراد به ویژه افراد کم خون، آنها را سفارش به خوردن جگر گوسفند می کنند. از نظر طب سنتی، جگر طبع گرم و تر دارد و بنابراین احتمال آن هست که بتواند فوایدی داشته باشد، اما دقت کنید که اولاً بسیاری از جگرهای موجود در بازار جگر گاو هستند و شما این را نمی توانید تشخیص دهید، ثانیاً این که جگرهای موجود کهنه هستند و از نظر شرایط بهداشتی قابل تایید نیستند و دست آخر این که اصلاً ارزش غذایی چندانی ندارد و این صرفاً خوش مزه بودن آن است که باعث پر طرفداری آن شده است. ما برای درمان کم خونی نسخه های دقیقی داریم و نیازی به مصرف این غذای مشکوک نیست. اما درباره دل و قلوه، مسأله شدیدتر است. دل و قلوه هر دو سوادزا هستند و بسیاری دیرهضمند و خوردن آنها به ویژه برای افراد بیمار، پیر و زنان باردار می تواند حتی خطر مرگ هم داشته باشد. (زنان باردار و مبتلایان به صرع بهتر است حتی جگر گوسفند هم مصرف نکنند.) اگر با این همه کسی قصد مصرف جگر داشت، اگر که سردمزاج بود همراه آن ادویه تند و اگر گرم مزاج بود همراه آن سرکه و گشنیز بخورد.
  • بر خلاف جگر و دل و قلوه و تا حدی کله پاچه، مصرف شش یا همان جگر سفید هر چند زیاد خوشمزه نیست، اما برای پاکسازی بدن مفید است. سیراب-شیردان هم یکی از غذاهای محبوب و مفید در طب سنتی است. همراه آن به عنوان چاشنی می توانید از سرکه یا آبغوره یا آبلیمو یا شربت رب انار (همه طبیعی باشند) استفاده کنید. این غذا، صرف نظر از این که همه فواید جگر را دارد، تقریباً طبع معتدلی دارد و حتی برای بیماران هم مفید است.
  • سایر محصولات دامی: تخم پرندگان می تواند فوایدی داشته باشد. مشهورترین آنها همین تخم مرغ، اگر به صورت بومی تهیه شده باشد و نه ماشینی (در این صورت زرده پر رنگی دارد و بوی آن هنگام سرخ کردن، خانه را پر می کند.) بسیار مغذی است ولی نباید زیاد آن را مصرف کرد. وقت مصرف آن نیز صبحانه است و نه شام. همراه آن نمک و آویشن و امثال آن خورده شود. به هیچ وجه همراه ماهی، تخم مرغ مصرف نشود. افراد بیمار قبل از مصرف آن با طبیب مشورت کنند چون برای اغلب بیماران مضر است. در بین شیرها، بهترین، شیر گاو است و پس از آن شیر بز. در بین روغنهای حیوانی، بهترین روغن حیوانی، روغن گاو است. برای سالمندان روغن کنجد و زیتون بیشتر توصیه می شود تا روغن حیوانی.
  • یادآوری: باز هم یادآوری می کنیم که گوشت حتی اگر بهترین هم باشد نباید تبدیل به غذای غالب ما بشود و باید در حاشیه قرار داشته باشد. افراد هر چقدر گرم مزاج تر و قوی تر و سالم تر و دارای فعالیت بدنی شدیدتر باشند، بهتر می توانند گوشت را هضم و جذب کنند. درباره لبنیات ولی توصیه بیشتری به استفاده شده است. در لبنیات بهترین همه شیر است و بدترین همه ماست. اگر ماست را از غذای خود حذف کردید، نگران نشوید، چیزی را از دست نداده اید.
  • پی نوشت: برای جبران مالی هزینه استفاده از گوشت گوسفند یا گوشت مرغوب گوسفند، کافی است مصرف گوشت را کم کنیم یا مصرف سایر انواع گوشت را کنار بگذاریم یا به حداقل برسانیم. ضمن این که هزینه تهیه سیراب شیردان که خواص بسیاری هم دارد، در اغلب شهرها بسیار اندک است.
چند اصل اولیه درباره حجامت عام

چند اصل اولیه درباره حجامت عام

در دو یادداشت قبلی طب سنتی که تقدیم کرده بودم، (اینجا و اینجا) گفتم که رژیم دو هفته ای و نیز رژیم انگور برای پاکسازی دستگاه گوارش بسیار مفید است. پس از این پاکسازی با توجه به این که در فصل پاییز هستیم و پاییز یکی از دو فصل معتدل سال محسوب می شود، توصیه مؤکدی برای حجامت وجود دارد.
دقت کنید که بحث از این که حجامت چه زمانی و برای چه کسانی بهتر است و بر عکس، یک مقدار بحث پیچیده ای است، چون معیارهای بیان شده توسط پزشکان سنتی زیاد هستند. دوستانی که مایل اند در این زمینه اطلاعات بیشتری به دست آورند لازم است که همین چند تا کتابی که به فارسی منتشر شده است را مانند کتاب یوهان آبله مطالعه کنند. در اینترنت هم چند یادداشت خوب هست. اما دریافت من بطور خلاصه از این امر این است:
1- حجامت انواع مختلف دارد. اغلب موارد جنبه درمانی دارد. حجامتهای درمانی (مثلاً حجامت از سر) باید تحت نظر پزشک متخصص طب سنتی انجام شود. اما حجامت خشک، یعنی فقط بادکش انداختن به بدن و نیز حجامت عام یعنی خونگیری از بین دو کتف، براحتی قابل یادگیری است و نیازی به پزشک متخصص ندارد. یادگیری حجامت نیز کار دشواری نیست و در صورتی که از لوازم یک بار مصرف استفاده کنید، هیچ نوع بیماری هم با حجامت قابل انتقال نیست.
2- بر خلاف تبلیغاتی که مدرنیستهای ایرانی و بنگاههای اقتصادی-پزشکی انجام می دهند، حجامت فواید متعددی دارد و با اتکا بر همین فواید پذیرفته شده است که در کشورهای متعددی در دنیا انجام می شود. در ایران، علی رغم این که همراه با چین و مصر، یکی از با قدمت ترین و پرتجربه ترین کشورهای دنیا در حجامت است، این کار تا چند سال پیش ممنوع بود ولی مدتها قبل از ایران در برخی کشورهای اروپایی آزاد بود.
3- این افراد نباید بدون مجوز پزشک متخصص طب سنتی حجامت کنند: افرادی که بیماری حاد دارند، زنان باردار یا شیرده، نوزادان و افراد کهنسال، افرادی که کم خونی شدید دارند.
4- در این زمانها بدون مجوز پزشک متخصص طب سنتی حجامت نکنید: در حال کسالت و ایام قاعدگی، بلافاصله بعد از غذا یا در هنگام گرسنگی زیاد، در فصل تابستان و زمستان یا هر روزی که خیلی گرم یا خیلی سرد باشد، در روز چهارشنبه و جمعه.
5- بهترین وقتهای برای حجامت فصول معتدل است و بهترین روزها معمولاً بر اساس تقویم ماههای رومی تعیین می شود. بهترین روزها را می توانید با جستجوی این تقویم در اینترنت بیابید اما دقت کنید که هر انسان بالغی در طی سال حداقل به دو تا چهار بار حجامت نیاز دارد.
6- حجامت عام قرار نیست بیماری خاصی را درمان کند. حجامت درمانی که در کتب ذکر شده است، در کنار داروها اثر می دهد و با شکل و روش خاص خود انجام می شود. اما شما با حجامت اولاً، سیستم دفاعی بدن را از حالت عادی یا خمودی بیدار و حساس می کنید و این مقدمه بهبود یا پیشگیری بیماریها می شود، ثانیاً، اخلاط گرم اضافی را از خون بیرون می کنید، ثالثاً، در صورتی که رژیم غذایی مناسبی گرفته باشید یا داروهای گیاهی مرتبط را مصرف کرده باشید، اخلاط اضافی سرد را نیز با حجامت دفع می کنید و در واقع آخرین مرحله ریشه کنی بیماری را انجام می دهید.
همانطور که عرض شد، گفتنی درباره حجامت زیاد است. اگر سؤال خاصی هست در کامنتها در خدمت هستم.

7-حجامت خشک (بادکش) از حجامت عام هم کم ریسک تر است چون اصلاً خونگیری ندارد. در واقع حجامت خشک را می توانید هر روز انجام دهید و به جریان درست خون و جلوگیری از خمودی اندامهای مختلف کمک فراوان می کند. حتی اغلب بیماران حاد هم می توانند آن را انجام دهند. فقط اگر بخشی از بدن عفونت دارد، با پزشکتان مشورت کنید.

(یکی از یادداشتهای خوب اینترنتی درباره حجامت: http://ravazadeh.com/fa/content/health-advice/3593-hejamat.html)

پاکسازی و تقویت چشمان

پاکسازی و تقویت چشمان

چشمها، این اعضای رویایی و پر رمز و راز ما، امروز آماج حملات بیماریهای گوناگون شده اند. اغلب ما، به ویژه کسانی که با رایانه و کتاب و دفتر کار دارند، از ضعف چشم یا ناراحتی های مشابه رنج می برند. ما برای تقویت بیماری های مربوط به چشم توصیه می کنیم یکی از نسخه های زیر را عمل کنید. همچون قبل، برخی از این نسخه ها در پیک شفا قابل تهیه است. پیش از آن لازم است تا علل بیماری های بینایی را طبق نظر طب سنتی بیان کنیم:

علل رایج ابتلا به بیماری های بینایی:

مصرف زیاد نمک یا غذاهای شور، مشاهده مستقیم نور خورشید حتی در هنگام خورشید گرفتگی، پوشیدن کفش تنگ یا هر نوع فشار مشابه به پا، آسیبهایی کف پا مانند ترک پا یا آلودگی های سودایی، عفونت های سینوسی و نیز آلرژی های فصلی، استفاده زیاد از نور سفید به ویژه نور مهتابی، مطالعه با نور ناکافی، برخی انواع کم خونی، برخی بیماری های معده، زیاده روی در در جماع و خواب و نیز خواب روزانه، حضور زیاد در سرما یا گرما یا هوای آلوده، استفاده از برخی داروهای شیمیایی مانند آنتی بیوتیک ها، آسپرین ها، استامینوفن ها و… .

نسخه های تقویت و پاکسازی چشم:

1-نصف استکان گلاب و نصف استکان آب را با هم مخلوط می کنید. بعد دو گرم پودر رازیانه با دو گرم پودر انزروت را به آنها اضافه می کنید.روی شعله ملایم می جوشانید تا نصف آن بخار شود و نصفش باقی بماند. مایع به دست آمده را با صافی ریز تمیز کنید و به آن مقدار کمی عسل و زعفران اضافه کنید. دوباره بجوشانید تا یک چهارم آن بماند. وقتی سرد شد سه قطره آبِ لیموی ترش «واقعی» به آن اضافه کنید. هر 24 ساعت یک قطره در هر چشم بچکانید. حرارت قطره با حرارت بدن تنظیم باشد. قطره را در یخچال نگه داری کنید و بعد از یک هفته دیگر مصرف نکنید و قطره دیگری درست کنید.

2- آب رازیانه همواره برای تقویت نیروی بینایی مفید بوده است. چکاندن آب انارشیرین در چشم بسیار مفید است. انار شیرین را با انار ترش و پیه آن همراه با عسل در تنور می‏پزند بطوری که در پختن آرام‏ آرام نرم شود و مزاجش در هم شود از داروهای چکاندنی و مالیدنی بسیار مفید برای چشم است. شستشوی چشم با دمکرده آویشن و یا عرق آویشن که با آب جوشیده رقیق‏تر شود برای چشم مفید است.

3- استفاده از سورمه های واقعی. مانند سورمه چهارمغز که از پسته، بادام، فندق و مغز قلم گاو به دست می آید.

4- پاکسازی دستگاه گوارش با رژیم های طب سنتی مانند رژیم مشهور 15 روزه و سپس انجام حجامت یا زالودرمانی بر اساس تشخیص طبیب معتبر.

سایر بیماریها مانند گل مژه، جرب و… نیازمند نسخه های مستقل است که در صورت تمایل ارائه می گردد.

منبع: آثار استاد سید محمد موسوی

رژیم انگور و برخی خواص حیرت آور آن

رژیم انگور و برخی خواص حیرت آور آن

قبلاً  (اینجا) گفته شد که میوه های حاکم هر فصل به اشکال مختلف قابل فرآوری است. می دانیم که که داروهای طب سنتی معمولاً بدمزه هستند، به سختی تهیه می شوند و در درازمدت جواب می دهند. هر چند من اینها را عیب بزرگی در برابر مقصد طب سنتی که ریشه کن کردن بیماری است نمی دانم، اما در کنار آن، با معرفی رژیم های غذایی مناسب از جمله رژیم های میوه های حاکم بر فصول، راهکاری معرفی می کنم که بتوانید هم از خوردن این میوه ها لذت ببرید و هم اثری کم نظیر و بعضاً بی نظیر را در پاکسازی بدن از انواع بیماری های داخلی تجربه کنید. رژیم مربوط به معجزه کم نظیر الهی یعنی انگور، که وقت آن بسته به منطقه زندگی شما می تواند از مردادماه باشد تا مهرماه، غیر از پاکسازی عمومی بدن، می تواند تاثیر چشم  گیری بر عملکرد دستگاه گوارش، از بین بردن چربی ها و خون سازی داشته باشد. شما می توانید با انجام رژیم تا حدی از خوردن غذا بی نیاز باشید بدون آن که آسیبی به بدن شما وارد آید. بکارگیری این رژیم ها هیچ عوارض جانبی ندارد و تقریباً برای همه بیماران و نیز افراد سالم مفید است. طبق معمول، منبع ما هم دیدگاههای استاد سید محمد موسوی است.

رژیم انگور به یکی از چهار شکل زیر در این ایام قابل انجام است:

1- حذف کامل غذا (به ویژه گوشت) به مدت سه تا 15 روز و فقط خوردن انگور

2- حذف دو وعده غذایی (به ویژه گوشت، چربی، لبنیات، تخم مرغ) به مدت یک ماه. از خوردن غذاهایی که با هم سازگاری ندارند نیز مانند لبنیات با مرغ یا ماهی هم باید جلوگیری شود و بطورکلی تنها غذاهایی سبک مانند آش فصل، کته گشنیز یا شوید، خورشت سبزیجات و امثال آن استفاده شود. حتی از نانهای خمیر و ضخیم استفاده نکنید.

3- حذف یک وعده غذایی با همان شرایط فوق الذکر به شرطی که در مجموع حدود سه کیلو انگور مصرف شود و وعده ای که حذف شده، صبحانه باشد.

4- شروع کردن از حذف یک وعده، بعد دو وعده و سرانجام سه وعده در طی یک ماه.

رژیم انگور باید بعد از چند روز شکم را روان کند و اگر نکرد، یعنی فرد دارای مشکل جدی در دستگاه گوارش است و بهتر است یک ملین کنار آن مصرف گردد.

سایر فرآورده های مهم انگور:

1- شیره انگور(دوشاب): پس از سپری شدن فصل انگور، هر فردی در شرایط کنونی حداقل روزی یک قاشق شیره انگور (به صورت شربت یا همراه صبحانه) نیاز دارد. شیره انگور از بهترین چیزها برای جبران کم خونی و انواع مختلف ضعفهای درونی و نیز دفع کیستهای زنانه است. فقط در زمان سرماخوردگی شیره انگور نخورید. هر فردی بطور متوسط به سالیانه حداقل  شش یا هفت کیلو شیره انگور نیاز دارد. شیره انگور سیاه بهتر است. اگر زود تهیه نکنید رفته رفته هم قیمتها افزایش می یابد و هم کیفیت آن کاهش. آن را از نزد افراد معتبری که شیره را به صورت شرعی می پزند و قند و توت هم قاطی نمی کنند، تهیه کنید.

2- سرکه: درباره سرکه دو دیدگاه افراطی و تفریطی وجود دارد. برخی از اطبای کلاسیک به شدت با مصرف سرکه مخالفند. در مقابل برخی از مردم هم به شدت طرفدار مصرف سرکه و ترشی هستند. این هر دو نادرست است. برخی از ماهها و فصلها سرکه در آن مناسب نیست (که متأسفانه فقط ممنوعیت مصرف در بهار و خوب بودن مصرف در تیرماه یادم مانده است) ولی با مراجعه به احادیث طبی می توانید آن ها را پیدا کنید. اما در ماههایی که ممنوع نیست، مقدار کمی سرکه یا ترشی یا در اول یا در آخر غذا مفید است. ولی افراد سرد مزاج کمتر آن را مصرف کنند. از این روزه شک دار که بگذریم، مهمترین کاربرد سرکه که در هر زمانی و برای هر مزاجی مناسب است در شربت سرکنجبین و شربت سرکه شیره است. من دومی را بیشتر توصیه می کنم چون عسل طبیعی نایاب است.

  1. سرکنجبین: (سرکه انگبین) یک واحد سرکه انگور طبیعی با دو واحد عرق نعنا با دو واحد عسل مخلوط شده و با این ترکیب یک چهارم لیوان را پرکرده و مابقی را آب سرد بریزید و میل کنید.
  2. سرکه شیره: نه واحد شیره انگور رقیق (سیاهها معمولاً رقیق هستند) یا پنج واحد شیره انگور غلیظ را با یک واحد سرکه مخلوط کرده و زیر شعله ملایم حدود20 دقیقه بجوشانید و کف آن را جدا کنید. ترکیب به دست آمده را به نسبت یک به پنج با آب خنک مخلوط ومیل کنید.

3-آبغوره: آبغوره را بر خلاف سرکه می توان به اشکال متعدد مصرف کرد و عوارض چندانی ندارد. می توانید از آن رب هم درست کنید. تأثیرات فراوانی به ویژه برای افرادی که چربی و قند اضافی دارند می گذارد. مهمترین مورد مصرف آن در آشهاست و هر جایی که عادت دارید آبلیمو استفاده کنید. به این مناسبت طرز تهیه آش آبغوره منضج را عرض می کنم. این آش را می توانید به عنوان پیش غذا مصرف کنید و نیز با آن رژیم 14 روزه هم می توانید بگیرید که در دفع اخلاط زائد مفید است. آش منضج از سبزیجات فصل (از جمله گشنیز و اسفناج) تشکیل می شود و مقدار کمی هم به سلیقه خودتان از برنج و نخود و لپه و ماش و صیفی جات استفاده کنید. اما استفاده از آرد، رشته، ادویه، لوبیا، عدس، گوشت، پیاز داغ ممنوع است و لبنیات هم بهتر است با آن مصرف نشود.

4- برگ مو: برگ مو بهترین مصرف آن همان دلمه است که همه بلدند. بهتر است به صورت تازه مصرف شود و خوب پخته شود و همراه آن کمی شیره یا مویز یا کشمش مصرف گردد. مشهورترین تأثیر آن در بند آوردن اسهال است.

رژیم سیب گلاب

رژیم سیب گلاب

مقدمه: قبلاً  (اینجا) گفته شد که میوه های حاکم هر فصل به اشکال مختلف قابل فرآوری است. می دانیم که که داروهای طب سنتی معمولاً بدمزه هستند، به سختی تهیه می شوند و در درازمدت جواب می دهند. هر چند من اینها را عیب بزرگی در برابر مقصد طب سنتی که ریشه کن کردن بیماری است نمی دانم، اما در کنار آن، با معرفی رژیم های غذایی مناسب از جمله رژیم های میوه های حاکم بر فصول، راهکاری معرفی می کنم که بتوانید هم از خوردن این میوه ها لذت ببرید و هم اثری کم نظیر و بعضاً بی نظیر را در پاکسازی بدن از انواع بیماری های داخلی تجربه کنید. رژیم میوه سیب گلاب (سیب درختی مربوط به بهار و تابستان)، مربوط به همین ایام است. البته برای مناطق گرمسیر شاید کمی دیر شده باشد که می بخشند. غیر از پاکسازی عمومی بدن، مصرف به موقع و درست سیب می تواند تاثیر چشم  گیری بر عملکرد اعصاب، قلب و مغز داشته باشد. شما می توانید با انجام رژیم تا حدی از خوردن غذا بی نیاز باشید بدون آن که آسیبی به بدن شما وارد آید. بکارگیری این رژیم ها هیچ عوارض جانبی ندارد و تقریباً برای همه بیماران و نیز افراد سالم مفید است. طبق معمول، منبع ما هم دیدگاههای استاد سید محمد موسوی است.

روش رژیم سیب گلاب: سیب ها را پوست می کنید و رنده می کنید. سپس به مدت 15 روز یکی از کارهای زیر را انجام می دهید. طبیعی است هر چقدر کاملتر باشد آثار بهتری بر بدن می گذارد.

1- حذف کامل وعده های غذایی و فقط مصرف سیب، بیشتر از سه کیلو در روز

2- حذف دو وعده غذایی به شکلی که در تنها وعده غذایی هم غذاهایی سبک مانند نان خشک با پنیر و سبزی، کته گشنیز یا شوید، گوشت بدون چربی آب پز گوسفند، آش گشنیز یا آش های فصل استفاده شود. نباید مصرف سیب کمتر از سه کیلو در روز باشد.

3- حدف یک وعده غذایی به همان شکل فوق.

در پایان یادآور می شوم که می توانید از پوره میوه گلابی همراه با این رژیم استفاده کنید که در این صورت تاثیرات بیشتری به ویژه در مغز خواهد داشت.

معرفی میوه های اصلی هر فصل به علاوه طرز تهیه شربت آلوزرد

طبق طب سنتی، هر فصلی و بلکه هر ماهی، میوه ای حاکم دارد. این میوه حاکم، چه سرد باشد و چه گرم باشد، طبع شما هم چه سرد باشد چه گرم، هر نوع بیماری که داشته باشید، در هر سن و جنسی، به استفاده از این میوه ها یا فرآورده های آن در آن ایام نیاز دارید. میوه های فصل، نقش پاکسازی کننده بدن از اخلاط اضافی و بیماری زا را دارند. استاد موسوی می گفت مثلاً با تجویز آلوچه(گوجه سبز) در فصل بهار پیشرفت زیادی در درمان سرطان داریم. میوه های حاکم، میوه های مهمتری هستند که تأثیرات آنها شگفت انگیز است. صد البته که سایر میوه ها و سبزیهای فصل نیز در کنار آن مفیدند. میوه های حاکم مهم به ترتیب از اواسط بهار، عبارتند از: آلوچه یا گوجه سبز، آلوزرد یا قطره طلا(تابستان)، انگور (اواخر تابستان)، انار، مرکبات(زمستان).
میوه حاکم در این فصل، آلوزرد یا همان آلو قطره طلاست. این میوه می تواند گرمای زائد بدن شما را دفع کند و توان بیشتری برای تحمل تشنگی تابستان به شما بدهد. چون مصرف بسیاری از میوه ها به صورت خام برای اغلب افراد، به ویژه سالمندان و بیماران ممکن نیست، شربت آن را معرفی می کنیم که معتدل تر و در درمان بیماری های مزمن مؤثر است.
روش درست کردن آن ساده است. تعداد زیادی آلوزرد را در قابلمه می ریزید .اگر دوست داشتید کمی هم از آلوهای دیگر به آن اضافه کنید. مقدار بسیار کمی آب به آن اضافه کنید و بگذارید تا بجوشد. وقتی خوب پخت به صورتی که هسته آن راحت ازش جدا شود، زیر آن را خاموش کنید. به یاد داشته باشید که در حال پختن، مقداری عسل یا شیره انگور یا قند یا نبات به آن اضافه کنید تا ترشی آن زیاد شما را اذیت نکند. (تا اینجا شبیه درست کردن لواشک است)
حالا با استفاده از صافی، هسته و پوسته را جدا کنید و دور بریزید و آب و لرد باقیمانده را مثل شربت (روزی یک تا سه لیوان) استفاده کنید.
همین کاری را که با آلوزرد انجام دادید، در فصل بهار می توانید با آلوچه انجام دهید و یا اینکه در غذاهای خود(آش و خورشت و آبگوشت و…) بریزید. نیازی به یادآوری نیست که می توانید از این دو میوه لواشک خانگی هم تهیه کنید که مصرف متعادل آن در دفع صفرا مفید است و برای کودکان بیش فعال توصیه می شود.

منبع: آثار استاد سید محمد موسوی (از جمله: فن پیشگیری)

عکس